भिगवण बर्ड वॉचिंग

भिगवण हे पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात सोलापूर हायवेवर वसलेले आहे. हे ठिकाण प्रामुख्याने हिवाळ्यात येणाऱ्या स्थलांतरित पक्ष्यांसाठी, विशेषतः फ्लेमिंगो पक्ष्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. हे ठिकाण पक्षीप्रेमी, छायाचित्रकार, कुटुंबे आणि निसर्गप्रेमींसाठी अत्यंत योग्य आहे. येथे भेट देण्यासाठी साधारणपणे १ संपूर्ण दिवस किंवा एक सकाळ पुरेशी असते. भिगवणला भेट देण्याचा सर्वोत्तम काळ म्हणजे डिसेंबर ते मार्च हा आहे, कारण याच काळात येथे पक्ष्यांची संख्या सर्वाधिक असते.

कुंभारगाव पक्षी अभयारण्य

कुंभारगाव हे भिगवणमधील सर्वात लोकप्रिय पक्षी निरीक्षण केंद्र आहे. येथे पक्षी अगदी जवळून पाहण्यासाठी उत्तम बोटिंग सुविधा उपलब्ध आहे.

डिकसळ बॅकवॉटर

डिकसळ येथील पूल आणि विस्तीर्ण जलाशय हे देखील पक्षी निरीक्षणासाठी उत्तम आहे. येथे संध्याकाळच्या वेळी सूर्यास्ताचे दृश्य अत्यंत विलोभनीय दिसते.

मदनसिंग राजपूत बर्ड सँक्चुअरी

स्थानिक निसर्गप्रेमींनी विकसित केलेले हे क्षेत्र पक्षी संवर्धन आणि माहितीसाठी प्रसिद्ध आहे.

भिगवण येथे आल्यावर सर्वात मोठा अनुभव म्हणजे संथ पाण्यातून केली जाणारी बोट सफर. पहाटेच्या कोवळ्या उन्हात जेव्हा बोट संथ पाण्यातून पुढे जाते, तेव्हा आजूबाजूला हजारो पक्ष्यांचा किलबिलाट ऐकू येतो. गुलाबी रंगाचे फ्लेमिंगो पाण्यात आपले अन्न शोधताना किंवा हवेत उडताना पाहणे डोळ्यांचे पारणे फेडणारे असते. छायाचित्रकारांसाठी हे ठिकाण म्हणजे एक पर्वणीच आहे. पक्ष्यांचे उडणे, त्यांचे पाण्यातील खेळ कॅमेऱ्यात टिपण्यासाठी देश-विदेशातून फोटोग्राफर्स येथे येतात. याशिवाय, येथील शांत आणि प्रदूषणमुक्त वातावरण मनाला प्रचंड उभारी देते.

रस्तामार्गे

भिगवण हे पुणे-सोलापूर राष्ट्रीय महामार्गावर स्थित आहे. पुण्यापासून हे अंतर साधारणपणे १०५ किमी आहे. पुणे किंवा मुंबईवरून खाजगी वाहनाने किंवा एसटी बसने येथे सहज पोहोचता येते.

रेल्वेमार्गे

भिगवण रेल्वे स्टेशन हे सर्वात जवळचे स्टेशन आहे, जेथे काही पॅसेंजर ट्रेन्स थांबतात. मुख्य रेल्वे स्टेशन पुणे हे आहे, जिथून पुढे रस्तामार्गे जाता येते.

हवाईमार्गे

सर्वात जवळचा विमानतळ पुणे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे, जो भिगवणपासून सुमारे १०२ किमी अंतरावर आहे.

स्थानिक वाहतूक

भिगवण बस स्थानकावरून कुंभारगाव किंवा डिकसळसाठी स्थानिक ऑटो रिक्षा किंवा खाजगी वाहने उपलब्ध असतात.

भिगवणला भेट देण्याचा सर्वोत्तम काळ म्हणजे हिवाळा (नोव्हेंबर ते मार्च). या काळात हवामान आल्हाददायक असते आणि स्थलांतरित पक्षी, विशेषतः फ्लेमिंगो, मोठ्या संख्येने येथे दाखल होतात. उन्हाळ्यात पाणी आटल्यामुळे पक्षी निघून जातात आणि पावसाळ्यात धरणाची पाणीपातळी वाढल्यामुळे पक्षी दिसत नाहीत.

भिगवण हे उजनी धरणाच्या जवळ असल्याने येथील ताजे मासे अत्यंत प्रसिद्ध आहेत. येथील चिलापी आणि मरळ माशांचे फ्राय आणि रस्सा खाण्यासाठी खवय्ये खास गर्दी करतात. शाकाहारी लोकांसाठी अस्सल महाराष्ट्रीयन पद्धतीची पिठलं-भाकरी आणि शेवभाजी देखील उपलब्ध असते.

कुंभारगाव आणि भिगवण परिसरात स्थानिक गावकऱ्यांनी होमस्टे विकसित केले आहेत, जेथे राहण्याची आणि घरगुती जेवणाची उत्तम सोय होते. याशिवाय काही रिसॉर्ट्स आणि कॅम्पिंगचे पर्यायही उपलब्ध आहेत. अधिक चांगल्या सुविधांसाठी भिगवण शहरात हॉटेल्स उपलब्ध आहेत.

• भिगवण मदनसिंग राजपूत पार्क स्थानिक पक्षी संवर्धन केंद्र (५ किमी)
• पळसदेव मंदिर उजनी धरणाच्या पाण्यात बुडलेले प्राचीन हेमाडपंती मंदिर (२५ किमी)
• मयूरेश्वर वन्यजीव अभयारण्य चिंकारा आणि मोरांसाठी प्रसिद्ध (५० किमी)
• जेजुरी खंडोबा मंदिर महाराष्ट्राचे कुलदैवत जेजुरी गड (७५ किमी)
• अष्टविनायक थेऊर आणि मोरगाव प्रसिद्ध गणेश मंदिरे (८० किमी)

• पक्षी निरीक्षण दुर्बिणीच्या साहाय्याने दुर्मिळ पक्षी पाहणे
• बोट सफारी स्थानिक मच्छीमारांच्या बोटीतून जलाशयाची सफर करणे
• छायाचित्रण पक्षी आणि निसर्गाचे अप्रतिम फोटो काढणे
• सूर्योदय आणि सूर्यास्त पाहणे जलाशयाच्या पार्श्वभूमीवर नयनरम्य दृश्य अनुभवणे
• कॅम्पिंग रात्रीच्या वेळी तलावाकाठी तंबू ठोकून राहणे
• स्थानिक मासे आस्वाद उजनीच्या ताज्या माशांचे जेवण जेवणे

• पहाटे लवकर पोहोचा पक्षी पाहण्यासाठी सकाळी ६ ते ९ ही सर्वोत्तम वेळ आहे
• शांतता राखा पक्षी घाबरून उडून जाऊ नयेत म्हणून आरडाओरडा करू नका
• कपड्यांची निवड निसर्गाशी सुसंगत रंगाचे कपडे घाला
• दुर्बीण सोबत ठेवा पक्षी जवळून पाहण्यासाठी दुर्बीण किंवा चांगला कॅमेरा सोबत ठेवा
• स्थानिक गाईड घ्या पक्ष्यांची अचूक माहिती मिळवण्यासाठी स्थानिक गाईडची मदत घ्या
• प्लास्टिक कचरा करू नका परिसर स्वच्छ ठेवा आणि प्लास्टिक कचरा पसरवू नका

भिगवण बर्ड वॉचिंग हे केवळ एक पर्यटन स्थळ नसून निसर्गाच्या सानिध्यात घालवलेला एक समृद्ध अनुभव आहे. धावपळीच्या आयुष्यातून ब्रेक घेऊन शांतता आणि निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी हे ठिकाण सर्वोत्तम आहे. विशेषतः पक्षीप्रेमी आणि फोटोग्राफीची आवड असणाऱ्यांसाठी हे एक नंदनवनच आहे.

जर तुम्हाला वीकेंडला एका वेगळ्या आणि शांत ठिकाणी जायचे असेल, तर भिगवणला नक्की भेट द्या. येथील फ्लेमिंगो पक्ष्यांचे दर्शन आणि संथ बोट सफारी तुमच्या मनावर कायमची कोरली जाईल.